Wat is mediation?

"Mediation is een vorm van bemiddeling in conflicten, waarbij een neutrale bemiddelingsdeskundige - de mediator - de onderhandelingen tussen partijen begeleidt teneinde vanuit hun werkelijke belangen tot gezamenlijk gedragen en voor ieder van hen optimale resultaten te komen", schreef hoogleraar staats- en bestuursrecht prof. mr. A.F.M. Brenninkmeijer in 2003. De Amerikaanse specialisten Robert Baruch Bush en Joseph Folger omschreven het een jaar daarvoor zo: "Mediation is een sociaal proces waarin een neutrale derde partij partijen helpt bij hun inspanningen om de kwaliteit van hun interactie en onderlinge communicatie te verbeteren."

Emeritus-hoogleraar criminologie en familierecht prof. dr. G.P. Hoefnagels spreekt in 2001 over 'scheidingsbemiddeling': "Scheidingsbemiddeling is een methode waarbij gepoogd wordt tot een overeenkomst te komen die alle gevolgen van de echtscheiding regelt, waarbij een zo rechtvaardige mogelijke afrekening plaatsvindt die met het oog op de toekomst doelmatig wordt geregeld, terwijl de levensmogelijkheden van man, vrouw en kinderen zoveel mogelijk worden bevorderd en zo min mogelijk belemmerd worden."

Drie definities, die allemaal kloppen. Maar ook drie definities die veel zeggen over de stijl van de mediator of bemiddelaar.

Mediation. Drie vormen
In het algemeen worden drie vormen van mediation onderscheiden. Dat zijn evaluatieve mediation, faciliterende mediation en transformatieve mediation.
Bij evaluatieve mediation heeft de mediator meer inhoudelijke bemoeienis met de onderhandelingen en de uitkomst daarvan. Bij faciliterende mediation zijn de neutraliteit van de mediator, de autonomie van de partijen en de creativiteit van de oplossingen het beste gewaarborgd.
Bij beide vormen mediation staat conflictoplossing centraal; het verbeteren van de relatie tussen partijen wordt daarbij als een positief neveneffect gezien. Transformatieve mediation legt niet primair de nadruk op een bepaald onderhandelingsresultaat, maar eerder op het versterken van de attitude van partijen zelf en hun verhouding ten opzichte van elkaar. Het conflict wordt niet zozeer als een probleem, maar als een kans of uitdaging gezien.

Huizer Kouwenhoven. Evaluatief, faciliterend of transformatief?
Hoewel de stijl van Huizer Kouwenhoven neigt naar faciliterende mediation, hanteren we een mix van de drie vormen. Hoe die mix tot stand komt is afhankelijk van de partijen en de omstandigheden. Door die grondig te toetsen kan Huizer Kouwenhoven maatwerk garanderen.

Hoe verloopt een mediation?
Het verloop van een mediation is afhankelijk van de partijen en de omstandigheden. Toch kan het verloop van een mediationtraject in grote lijnen worden geschetst. Hieronder is de fasering en wat tijdens de verschillende fasen aan de orde komt aangegeven. Specifieke zaken die bij echtscheiding spelen zijn apart vermeld. Wij onderscheiden drie fasen; de voorbereidingsfase, de plenaire mediationfase en de afsluitingsfase.

Voorbereidingsfase
De voorbereidingsfase is de periode tussen het eerste contact van de mediator met de opdrachtgever of partijen en de aanvang van het eerste mediationgesprek.

Acties

• Mediator verschaft informatie aan partijen: brochure, kostenoverzicht, mediationcontract;
• mediator onderzoekt globaal de aard van het conflict en het commitment van partijen;
• mediator spreekt locatie en datum voor het eerste gesprek af.

Plenaire mediationfase
De plenaire mediationfase is opgedeeld in vijf afzonderlijke fasen; de openingsfase, de exploratiefase, de draai- en categorisatiefase, de onderhandelingsfase en de afrondingsfase.

Openingsfase
Deze fase loopt van het begin van het eerste mediationgesprek tot het moment dat partijen aan het woord komen.

Acties

• Kennismaking;
• mediator geeft toelichting op mediationproces;
• bespreken inhoud van mediationovereenkomst; tekenen van de mediationovereenkomst door alle partijen;
• mediator geeft een vooruitblik op het mediationproces en behandelt de spelregels.

Aanvullend voor echtscheidingsmediation:
De mediator vraagt tevens of beide partijen formulieren willen invullen met informatie die relevant is voor de te maken afspraken. Dit is met name van belang voor de volledigheid van de overeenkomst.

Exploratiefase
In deze fase vertellen partijen hun versie van het conflict. De mediator sluit deze fase af met een inventarisatie van de verwoorde belangen, wensen en bedoelingen.

Acties

• Mediator zorgt dat partijen inhoudelijk en emotioneel gehoord worden;
• mediator zorgt dat er een inventarisatie wordt gemaakt van strijdige, verenigbare en gezamenlijke belangen;
• mediator zorgt dat informatie tot essentie wordt ingedikt;
• mediator stimuleert partijen om hun perspectief op de toekomst te richten.

Aanvullend voor echtscheidingsmediation:
Wanneer partijen gescheiden zijn van tafel en bed wordt de eventuele noodzaak tot het treffen van voorlopige voorzieningen besproken. Wanneer bij de scheiding kinderen betrokken zijn, worden wensen met betrekking tot die kinderen in deze fase besproken. Daarbij zijn de wensen van de kinderen zelf uiteraard ook van belang. Bovendien komt in deze fase de gezamenlijke scheidingsmelding aan de kinderen - het 'paraplugesprek' - ter sprake.

Draai- en categorisatiefase
Deze fase begint als de mediator verslag doet van de gehoorde belangen uit de exploratiefase en eindigt op het moment dat partijen opties gaan bedenken voor de belangenclusters. Zo'n cluster kan bijvoorbeeld de omgang met de kinderen zijn.

Acties

• Veranderen van het perspectief van partijen op zichzelf, elkaar en de totale problematiek; partijen worden in beweging gebracht;
• mediator zorgt dat de problematiek tot overzichtelijke proporties wordt teruggebracht door belangen te noteren;
• het maken van complete onderhandelingsagenda op basis van werkelijke verlangens van partijen;
• samen met de betrokkenen zorgt de mediator voor een categorisering, clustering en ordening van belangen.

Onderhandelingsfase
In deze fase zijn de partijen vooral zelf actief aan het onderhandelen. Als over alle belangenclusters - of op onderdelen daarvan - overeenstemming is bereikt, is de onderhandelingsfase ten einde. Dat is ook het geval wanneer er juist geen overeenstemming bereikt kan worden. In dat geval wordt de mediation geanalyseerd en op respectvolle manier afgesloten.

Acties

• Mediator stimuleert creativiteit: laat partijen eerst opties genereren (brainstormen) en pas dan onderhandelen. Zo wordt het onderhandelingsveld vergroot en is de kans op win-win-oplossingen optimaal;
• Mediator stelt samen met partijen de objectieve criteria vast.

Afrondingsfase
Deze fase komt na elk gesprek aan de orde. Bij de tussen- en slotafronding wordt aandacht besteed aan het resultaat, de vervolgprocedure en de relatie van en met de partijen.

Afsluitingsfase
Deze fase begint als het laatste gesprek min of meer formeel is afgesloten en eindigt als de vaststellingsovereenkomst door alle ondertekenaars (exclusief de mediator) is ondertekend en/of de afsluitingsrituelen zijn afgerond.

Aanvullend voor echtscheidingsmediation:
In deze fase worden de afspraken omgezet in een juridische vorm; het (echt)scheidingsconvenant. De bemiddelaar kan in een aparte zitting het convenant toelichten en beide partijen vragen de overeenkomst te ondertekenen. De verdere afhandeling naar de rechtbank wordt verzorgd door een aan ons gelieerde advocaat. U kunt natuurlijk ook zelf een advocaat inschakelen.